![\"PSP](\"https:\/\/edoktorant.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/psp-porazenie-nadjadrowe-infografika.png\" "\\"PSP")
Czym jest post\u0119puj\u0105ce pora\u017cenie nadj\u0105drowe (PSP)<\/h2>\n
PSP, czyli progressive supranuclear palsy, znane te\u017c jako zesp\u00f3\u0142 Steele\u2019a-Richardsona-Olszewskiego, to rzadka choroba neurodegeneracyjna m\u00f3zgu. Nale\u017cy do grupy tauopatii \u2014 chor\u00f3b, w kt\u00f3rych w kom\u00f3rkach nerwowych odk\u0142ada si\u0119 patologiczne bia\u0142ko tau, prowadz\u0105c do ich stopniowego obumierania. Zmiany dotycz\u0105 zw\u0142aszcza struktur pnia m\u00f3zgu i j\u0105der podstawy.<\/p>\n
Choroba wyst\u0119puje u oko\u0142o 6 os\u00f3b na 100 tysi\u0119cy. Pierwsze objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle w sz\u00f3stej dekadzie \u017cycia, \u015brednio oko\u0142o 63. roku \u017cycia, nieco cz\u0119\u015bciej u m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n
Objawy PSP, na kt\u00f3re warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119<\/h2>\n
Obraz choroby bywa r\u00f3\u017cny, ale do najbardziej charakterystycznych objaw\u00f3w nale\u017c\u0105:<\/p>\n
- \n
- Niestabilno\u015b\u0107 postawy i upadki<\/strong> \u2014 cz\u0119sto ju\u017c na wczesnym etapie, zw\u0142aszcza do ty\u0142u.<\/li>\n
- Zaburzenia pionowych ruch\u00f3w ga\u0142ek ocznych<\/strong> \u2014 szczeg\u00f3lnie trudno\u015b\u0107 ze spojrzeniem w d\u00f3\u0142; to jeden z najwa\u017cniejszych objaw\u00f3w r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych.<\/li>\n
- Sztywno\u015b\u0107 osiowa<\/strong> \u2014 dotycz\u0105ca karku i tu\u0142owia, z charakterystyczn\u0105 dystoni\u0105 szyi.<\/li>\n
- Zaburzenia mowy (dyzartria) i po\u0142ykania (dysfagia)<\/strong>.<\/li>\n
- Spowolnienie ruchowe s\u0142abo reaguj\u0105ce na lewodop\u0119<\/strong>.<\/li>\n
- Zmiany poznawcze i behawioralne<\/strong> o charakterze czo\u0142owym, w tym apatia.<\/li>\n<\/ul>\n
PSP a choroba Parkinsona: dlaczego to nie to samo<\/h2>\n
PSP bywa pocz\u0105tkowo rozpoznawane jako choroba Parkinsona, jednak kilka cech pozwala je odr\u00f3\u017cni\u0107. W PSP upadki pojawiaj\u0105 si\u0119 wcze\u015bnie, dr\u017cenie spoczynkowe jest rzadkie, a odpowied\u017a na lewodop\u0119 \u2014 s\u0142aba i kr\u00f3tkotrwa\u0142a. W chorobie Parkinsona upadki s\u0105 p\u00f3\u017anym objawem, typowe jest asymetryczne dr\u017cenie spoczynkowe, a leczenie lewodop\u0105 dzia\u0142a dobrze i d\u0142ugo. R\u00f3\u017cnice podsumowuje infografika powy\u017cej.<\/p>\n
Diagnostyka: jak rozpoznaje si\u0119 PSP<\/h2>\n
Rozpoznanie opiera si\u0119 przede wszystkim na obrazie klinicznym i badaniu neurologicznym. Pomocny bywa tak zwany test poci\u0105gania, kt\u00f3ry w PSP \u0142atwo wywo\u0142uje upadek z powodu du\u017cej niestabilno\u015bci postawy. W rezonansie magnetycznym g\u0142owy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 zanik \u015br\u00f3dm\u00f3zgowia, daj\u0105cy charakterystyczny obraz okre\u015blany jako \u201eobjaw kolibra\u201d (lub pingwina) w przekroju strza\u0142kowym. Badania obrazowe s\u0142u\u017c\u0105 te\u017c wykluczeniu innych przyczyn objaw\u00f3w.<\/p>\n
Czy PSP jest dziedziczne?<\/h2>\n
To jedno z najcz\u0119stszych pyta\u0144 rodzin pacjent\u00f3w. PSP jest przede wszystkim chorob\u0105 sporadyczn\u0105<\/strong> \u2014 wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych nie ma bliskich krewnych z tym samym rozpoznaniem, a ryzyko dziedziczenia jest minimalne. Badania wskazuj\u0105, \u017ce pewne warianty genetyczne (m.in. zwi\u0105zane z bia\u0142kiem tau) mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107, ale nie jest to klasyczne dziedziczenie w rodzinie. Je\u015bli masz obawy dotycz\u0105ce genetyki, najlepsz\u0105 drog\u0105 jest konsultacja z genetykiem lub neurologiem.<\/p>\n
Leczenie i rokowanie<\/h2>\n
Obecnie nie ma leczenia przyczynowego PSP \u2014 terapia jest objawowa i ma poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia. Stosuje si\u0119 m.in. leki przeciwparkinsonowskie (lewodopa, amantadyna \u2014 o ograniczonej skuteczno\u015bci), toksyn\u0119 botulinow\u0105 przy dystonii i kurczu powiek, leki wp\u0142ywaj\u0105ce na nastr\u00f3j, a tak\u017ce rehabilitacj\u0119, terapi\u0119 logopedyczn\u0105 i okulary pryzmatyczne u\u0142atwiaj\u0105ce patrzenie w d\u00f3\u0142. Kluczowe znaczenie ma podej\u015bcie wielodyscyplinarne i \u2014 na p\u00f3\u017aniejszym etapie \u2014 opieka paliatywna.<\/p>\n
Rokowanie jest niekorzystne: \u015bredni czas prze\u017cycia od pojawienia si\u0119 objaw\u00f3w wynosi zwykle od 5 do 9 lat. Trwaj\u0105 badania kliniczne nad lekami modyfikuj\u0105cymi metabolizm bia\u0142ka tau, co daje nadziej\u0119 na terapie zmieniaj\u0105ce przebieg choroby w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Gdzie szuka\u0107 wsparcia<\/h2>\n
Diagnoza PSP jest obci\u0105\u017caj\u0105ca dla ca\u0142ej rodziny. Wiele os\u00f3b szuka kontaktu z innymi pacjentami \u2014 pomocne bywaj\u0105 grupy wsparcia i fora po\u015bwi\u0119cone chorobom neurodegeneracyjnym, a tak\u017ce organizacje pacjenckie. Pami\u0119taj jednak, \u017ce informacje z internetu nie zast\u0105pi\u0105 opieki zespo\u0142u specjalist\u00f3w.<\/p>\n
- Zaburzenia pionowych ruch\u00f3w ga\u0142ek ocznych<\/strong> \u2014 szczeg\u00f3lnie trudno\u015b\u0107 ze spojrzeniem w d\u00f3\u0142; to jeden z najwa\u017cniejszych objaw\u00f3w r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych.<\/li>\n