Jak powstają „fabryki RNA” w komórce

Drugi projekt finansowany w ramach konkursu Weave-UNISONO 2025 otrzymał niemal 2 mln zł. Dr hab. Tomasz Turowski wraz z zespołem z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN będą badać proces powstawania enzymów niezbędnych do produkcji RNA.

Projekt nosi tytuł „Mechanizmy molekularne zaangażowane w biogenezę polimeraz RNA I i III” i realizowany jest we współpracy z naukowcami z Niemiec, pod kierunkiem prof. Christopha Engela z Uniwersytetu w Ratyzbonie. Zespoły badawcze chcą przyjrzeć się bliżej powstawaniu polimeraz RNA I i III – tzw. maszyn molekularnych, które odpowiadają za wytwarzanie RNA strukturalnych i funkcjonalnych, kluczowych dla działania rybosomów, czyli komórkowych „fabryk białek”.

Badacze chcą ustalić, jakie etapy prowadzą do formowania tych złożonych struktur i które białka wspierają ich powstawanie. Wyniki projektu mogą nie tylko pogłębić wiedzę o podstawowych procesach komórkowych, ale również mieć znaczenie w medycynie. Mutacje w genach kodujących podjednostki polimeraz RNA wiążą się z rzadkimi chorobami genetycznymi, takimi jak zespół Treachera-Collinsa czy hipomielinizująca leukodystrofia. Lepsze poznanie mechanizmów powstawania polimeraz RNA I i III może w przyszłości wspomóc diagnozę i leczenie tych schorzeń.

Wniosek był oceniany przez niemiecką DFG (German Research Foundation), a Narodowe Centrum Nauki zaakceptowało wyniki tej oceny w ramach programu Weave. Lista rankingowa pochodzi z drugiego naboru wniosków w 2025 roku.

Źródła: https://www.yourgenome.org/theme/what-is-rna/
https://ncn.gov.pl/aktualnosci/2025-09-02-jak-powstaja-fabryki-rna-w-komorce