Po odejściu Rosji z CERN rola Polski w eksperymencie ALICE znacząco wzrosła. Krystian Rosłon z Politechniki Warszawskiej od stycznia pełni funkcję deputy run coordinatora, odpowiedzialnego za zbieranie danych, co jest stanowiskiem wcześniej nieobsadzonym przez Polaka. Polski zespół ALICE-PL, składający się z naukowców z IFJ PAN, AGH i PW, przejął odpowiedzialność za poddetektor FT0, część systemu FIT, który został wcześniej dostarczony przez Rosjan bez pełnej dokumentacji i wsparcia na poziomie elektroniki.
Zespół wykonał inżynierię odwrotną, przeanalizował działanie detektora i kody źródłowe, opracował pełną dokumentację oraz stworzył działające klony systemu. Dzięki temu możliwe jest kontynuowanie zbierania danych bez przestojów, a polscy naukowcy w pełni rozumieją funkcjonowanie urządzenia i mogą je modyfikować w razie potrzeby.
ALICE bada plazmę kwarkowo-gluonową, czyli stan materii istniejący tuż po Wielkim Wybuchu, poprzez zderzanie ciężkich jonów w Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC). Polski zespół odpowiada za system FIT, w tym ultraszybki detektor Czerenkowa FT0, który natychmiast wykrywa zderzenia cząstek i umożliwia dokładne rejestrowanie danych.
W perspektywie następnego LHC Run 5 (2036–2041) polscy badacze opracowują nowy Forward Detector, który połączy funkcje obecnego systemu FIT. Jak podkreśla Krystian Rosłon, dzięki tym działaniom Polska przeszła z roli użytkownika danych do budowniczego aparatury, co wymaga systemowego wsparcia finansowego oraz stabilnego zatrudnienia dla zespołu inżynierów pracujących na miejscu w Genewie. Obecna pozycja Polski w CERN znacznie wzrosła, a krajowi naukowcy mają szansę odegrać decydującą rolę w rozwoju eksperymentu ALICE.
Źródło:
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C111508%2Cfizyk-po-odejsciu-rosji-z-cern-polacy-rozpracowali-dzialanie-rosyjskiego
