Samotność na studiach może pojawić się zarówno na pierwszym roku, jak i po kilku semestrach nauki. Nowe miasto, rozpad dotychczasowych znajomości, presja akademicka, trudności finansowe oraz powierzchowne kontakty w mediach społecznościowych sprawiają, że student może spędzać czas wśród ludzi, a jednocześnie nie czuć z nikim prawdziwej więzi, informuje redakcja edoktorant.pl.
- Samotność a bycie samemu — to nie jest to samo
- Dlaczego studenci czują się samotni
- Jak rozpoznać, że samotność zaczyna szkodzić
- Jak radzić sobie z samotnością na studiach
- Zacznij od małych i powtarzalnych kontaktów
- Wybieraj miejsca, w których spotkania się powtarzają
- Nie traktuj odmowy jako oceny własnej wartości
- Ogranicz bierne korzystanie z mediów społecznościowych
- Plan działania na siedem dni
- Kiedy szukać profesjonalnej pomocy
- Gdzie uzyskać pilną pomoc
- Najczęstsze pytania
Nie każda samotność oznacza kryzys psychiczny. Czasowe poczucie odosobnienia bywa naturalną reakcją na przeprowadzkę, zmianę środowiska lub zakończenie relacji. Problem zaczyna się wtedy, gdy utrzymuje się przez tygodnie, wpływa na sen, koncentrację, naukę i codzienne funkcjonowanie albo prowadzi do przekonania, że kontakt z innymi nie ma sensu.
Samotność a bycie samemu — to nie jest to samo
Bycie samemu opisuje sytuację: w danym momencie nie ma obok innych osób. Samotność jest natomiast subiektywnym poczuciem, że relacje nie odpowiadają potrzebom emocjonalnym. Można czuć się dobrze podczas samotnego wieczoru, ale równie dobrze można odczuwać izolację na pełnym ludzi wykładzie lub imprezie.
Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla:
“High-quality social connections are essential to our mental and physical health and our well-being.”
Oznacza to, że dobre relacje wspierają nie tylko samopoczucie, lecz także zdrowie psychiczne i fizyczne. Według raportu Komisji WHO ds. Więzi Społecznych samotności doświadcza około jedna na sześć osób na świecie, a szczególnie często dotyczy ona nastolatków i młodych dorosłych.
Na studiach problemem nie zawsze jest brak ludzi. Częściej jest nim brak relacji, w której można mówić szczerze, nie udawać pewności siebie i nie obawiać się oceny.
Dlaczego studenci czują się samotni
Początek studiów wiąże się z jednoczesną zmianą miejsca zamieszkania, rytmu dnia, sposobu nauki i dotychczasowego kręgu znajomych. Kontakty szkolne mogą stopniowo zanikać, a nowe znajomości początkowo opierają się wyłącznie na wspólnych zajęciach.
Ryzyko osamotnienia zwiększają również:
- mieszkanie samemu lub w miejscu, w którym trudno nawiązać kontakt ze współlokatorami;
- studiowanie zdalne albo nieregularna obecność na uczelni;
- nieśmiałość, lęk społeczny lub obawa przed odrzuceniem;
- praca po zajęciach, która ogranicza udział w życiu studenckim;
- przeprowadzka z innego kraju lub regionu;
- rozstanie, konflikt rodzinny albo utrata bliskiej osoby;
- porównywanie swojego życia z wyidealizowanymi profilami znajomych;
- poczucie niedopasowania do dominującego stylu życia grupy.
WHO wskazuje, że samotność może być związana między innymi z dużymi zmianami życiowymi, problemami psychicznymi, niskimi dochodami, mieszkaniem bez partnera oraz słabym dostępem do lokalnych miejsc spotkań i aktywności.
Jak rozpoznać, że samotność zaczyna szkodzić
Pojedynczy gorszy dzień nie świadczy o poważnym problemie. Znaczenie ma czas trwania objawów, ich nasilenie i wpływ na codzienne obowiązki.
| Sygnał | Co może oznaczać |
|---|---|
| Unikanie zajęć i spotkań | Wycofanie zaczyna utrwalać izolację |
| Brak energii do odpisywania na wiadomości | Kontakt społeczny staje się obciążeniem |
| Problemy ze snem lub apetytem | Napięcie wpływa na funkcjonowanie organizmu |
| Spadek koncentracji | Trudności emocjonalne zakłócają naukę |
| Przekonanie, że nikt nie chce kontaktu | Negatywne założenia zastępują realną ocenę sytuacji |
| Nadużywanie alkoholu lub innych substancji | Próba tłumienia emocji zamiast rozwiązania problemu |
| Poczucie beznadziei | Możliwy sygnał poważniejszego kryzysu |
Nie należy samodzielnie diagnozować depresji wyłącznie na podstawie artykułu lub testu internetowego. Gdy kilka objawów utrzymuje się przez dłuższy czas, właściwym krokiem jest rozmowa z psychologiem, psychoterapeutą albo lekarzem psychiatrą.
Jak radzić sobie z samotnością na studiach
Zacznij od małych i powtarzalnych kontaktów
Budowanie relacji nie wymaga natychmiastowego znalezienia „najlepszego przyjaciela”. Skuteczniejsze bywają krótkie kontakty powtarzane regularnie: rozmowa przed zajęciami, wspólna droga na przystanek, pytanie o notatki albo propozycja przygotowania się do kolokwium.
Zamiast ogólnego „może kiedyś się spotkamy” lepiej zaproponować konkretną czynność:
- „Idę po zajęciach na kawę, dołączysz?”;
- „Możemy razem przygotować pytania na egzamin?”;
- „W środę jest spotkanie koła naukowego, wybierasz się?”;
- „Chcesz zjeść razem obiad między wykładami?”.
Konkret zmniejsza napięcie i ułatwia drugiej osobie udzielenie odpowiedzi.
Wybieraj miejsca, w których spotkania się powtarzają
Jednorazowa impreza daje kontakt, ale nie zawsze prowadzi do bliższej znajomości. Większe szanse zapewniają aktywności, podczas których te same osoby widują się regularnie.
Może to być:
- koło naukowe;
- sekcja sportowa;
- wolontariat;
- samorząd studencki;
- grupa językowa;
- chór, teatr lub klub filmowy;
- cykliczne warsztaty;
- wspólna nauka w bibliotece.
W takich warunkach nie trzeba za każdym razem rozpoczynać relacji od zera. Rozmowa rozwija się wokół wspólnego zadania, co jest szczególnie pomocne dla osób nieśmiałych.
Nie traktuj odmowy jako oceny własnej wartości
Brak odpowiedzi na wiadomość, odwołane spotkanie lub chłodna reakcja mogą wynikać ze zmęczenia, pracy, nauki albo problemów drugiej osoby. Samotność sprzyja jednak interpretowaniu neutralnych zdarzeń jako dowodu odrzucenia.
Warto oddzielić fakt od interpretacji:
| Fakt | Automatyczna interpretacja | Bardziej realistyczna myśl |
| Znajomy nie odpisał | „Nie chce mnie znać” | „Nie wiem, dlaczego nie odpisał” |
| Grupa wyszła bez mnie | „Nikt mnie nie lubi” | „Mogli ustalić spotkanie wcześniej” |
| Rozmowa była krótka | „Jestem nudny” | „Oboje mogliśmy być zmęczeni” |
Nie chodzi o bezkrytyczne myślenie pozytywne. Chodzi o niewydawanie wyroku na podstawie jednej wiadomości, jednego spotkania lub jednego niezręcznego wieczoru.
Ogranicz bierne korzystanie z mediów społecznościowych
Internet może pomagać w podtrzymywaniu relacji, ale wielogodzinne oglądanie cudzych zdjęć nie zastępuje rozmowy. Szczególnie obciążające jest porównywanie własnej codzienności z wybranymi, atrakcyjnymi fragmentami życia innych osób.
Praktyczna zasada: po trzydziestu minutach biernego przeglądania aplikacji wykonaj jedno aktywne działanie — napisz do znajomego, odpowiedz na wiadomość, zapisz się na wydarzenie albo zadzwoń do bliskiej osoby.
Plan działania na siedem dni
| Dzień | Konkretne zadanie |
| Poniedziałek | Przywitaj się i rozpocznij krótką rozmowę z jedną osobą z grupy |
| Wtorek | Sprawdź koła naukowe, zajęcia sportowe lub wolontariat na uczelni |
| Środa | Zaproponuj komuś wspólną naukę albo posiłek |
| Czwartek | Zadzwoń do bliskiej osoby zamiast pisać wyłącznie na komunikatorze |
| Piątek | Weź udział w jednym wydarzeniu, nawet na 30–45 minut |
| Sobota | Wyjdź do biblioteki, kawiarni, parku lub miejsca publicznego |
| Niedziela | Oceń, co pomogło, i zaplanuj jedną powtarzalną aktywność |
Celem nie jest całkowite usunięcie samotności w tydzień. Chodzi o przerwanie schematu: izolacja prowadzi do spadku energii, spadek energii do unikania ludzi, a unikanie do jeszcze większej izolacji.
Kiedy szukać profesjonalnej pomocy
Pomoc specjalisty jest wskazana, gdy samotności towarzyszą:
- długotrwały smutek lub drażliwość;
- utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność;
- problemy ze snem, apetytem lub koncentracją;
- rezygnacja z zajęć i codziennych obowiązków;
- częste napady lęku;
- nadużywanie alkoholu, leków lub innych substancji;
- poczucie bezwartościowości;
- myśli o samookaleczeniu, śmierci lub samobójstwie.
Pierwszym miejscem kontaktu może być uczelniane biuro pomocy psychologicznej, poradnia zdrowia psychicznego, psycholog lub lekarz psychiatra. Do psychiatry oraz psychologa działającego w systemie ochrony zdrowia psychicznego można zgłosić się bez skierowania. Osoba pełnoletnia może również skorzystać z Centrum Zdrowia Psychicznego, jeśli działa ono na obszarze jej zamieszkania.
W Centrum Zdrowia Psychicznego pomoc może być dostępna bez wcześniejszego umawiania wizyty. Aktualne informacje dla pacjentów wskazują, że w punkcie zgłoszeniowo-koordynacyjnym można porozmawiać ze specjalistą i ustalić dalszą formę wsparcia.
Gdzie uzyskać pilną pomoc
„W sytuacji kryzysowej możesz także skorzystać z całodobowego telefonu wsparcia emocjonalnego nr 116 123.” — serwis Pacjent.gov.pl.
| Sytuacja | Forma pomocy |
| Kryzys emocjonalny osoby dorosłej | 116 123 — bezpłatne, całodobowe wsparcie |
| Osoba poniżej 18. roku życia | 116 111 lub 800 12 12 12 — całodobowe telefony zaufania |
| Bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia | 112 albo 999 |
| Pilna potrzeba pomocy psychiatrycznej | Izba przyjęć szpitala psychiatrycznego, bez skierowania |
| Kryzys bez bezpośredniego zagrożenia | Centrum Zdrowia Psychicznego lub poradnia zdrowia psychicznego |
Numery 116 111 i 800 12 12 12 działają całodobowo jako bezpłatne formy pomocy dla dzieci i młodzieży. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia należy natychmiast skontaktować się z numerem 112 lub 999; pomoc w nagłym przypadku można również uzyskać w szpitalu psychiatrycznym bez skierowania.
Najczęstsze pytania
Czy samotność na pierwszym roku studiów jest normalna?
Tak. Zmiana miejsca, grupy znajomych i sposobu nauki może czasowo wywołać poczucie osamotnienia. Nie należy jednak ignorować stanu, który narasta, utrzymuje się przez wiele tygodni albo utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Jak poznać ludzi, gdy jestem osobą nieśmiałą?
Najłatwiej zacząć od aktywności opartych na wspólnym zadaniu: nauce, sporcie, wolontariacie lub pracy w kole naukowym. Rozmowa ma wtedy naturalny temat i nie wymaga natychmiastowego ujawniania prywatnych informacji.
Czy aplikacje randkowe pomagają w walce z samotnością?
Mogą ułatwić poznawanie ludzi, ale nie powinny być jedynym źródłem kontaktów. Częste odrzucenie, powierzchowne rozmowy i ocenianie na podstawie zdjęć mogą u części osób pogorszyć samopoczucie.
Czy warto powiedzieć komuś wprost, że czuję się samotnie?
Tak, szczególnie osobie, której ufasz. Można zacząć prostym zdaniem: „Ostatnio czuję się odizolowany i potrzebuję z kimś porozmawiać”. Szczerość daje drugiej osobie szansę na realną reakcję.
Kiedy samotność może oznaczać depresję?
Sama samotność nie jest równoznaczna z depresją. Konsultacja jest potrzebna, gdy pojawiają się utrzymujący się smutek, utrata zainteresowań, problemy ze snem, silne poczucie winy, brak energii lub myśli o śmierci.
Co zrobić, gdy pojawiają się myśli samobójcze?
Nie pozostawaj samemu. Skontaktuj się z zaufaną osobą, zadzwoń pod 116 123, a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia pod 112 lub 999. Możesz również zgłosić się bez skierowania do najbliższej izby przyjęć szpitala psychiatrycznego.
Więcej przydatnych informacji znajdą Państwo na naszej stronie. Polecamy także przeczytać: Gej randki i seks randki gej w Zachodniopomorskiem dla trwałego związku online
